Տարբերվող մի հայացք դեպի կյանքը

Իսկ դուք նկատե՞լ եք մենք ինչքան շատ ենք դժգոհում, չենք բավարարվում այն ամենով, ինչ ունենք, չենք գնահատում, ձգտում ենք ավելին ունենալ, էլ ավելին, ու այդ ավելին սահման չունի, մարդն ամենաանկուշտ արարածն է, նա միշտ շատ է ուզում ու չի բավարարվում իր ուզածով: Մենք չենք նկատում մեր ունեցածը, որն գուցե ուրիշի համար երազանք է, մենք կարող ենք տեսնել, լսել, խոսել, կարող ենք շարժվել ու քայլել, ունենք ընտանիք ու տուն, իսկ մտածել ե՞ք ինչքան շատ մարդ կա, երազում է այդ ամենն ունենալու մասին, ինչ-որ մեկն գուցե երազում է աշխարհն իր լուսավոր գույներով տեսնելու մասին, բայց չի կարողանում, ինչ-որ մեկն երազում է լսել աշխարհի ձայներն, ինչ-որ մեկն երազում է գոնե մեկ մետր ինքնուրույն քայլել, բայց չի կարող, իսկ մենք, մենք բողոքում ենք, որ չունենք ամենավերջին մոդելի հեռախոսը, կամ թանկ հագուստը որ գնել ենք, մեզ այնքան էլ չի սազում: Իրականում մեր պրոբլեմներն չնչին են, կան մարդիկ, ում խնդիրների հետ համեմատած մեր պրոբլեմներն չի կարելի նույնիսկ պրոբլեմ համարել, բայց նրանք, ի տարբերություն մեզ չեն կորցնում հույսը, նրանք գնահատում են կյանքը, գնահատում են այն, ինչ ունեն, չնայած նրան, որ կյանքը շատ բաներից է զրկել նրանց, իսկ մենք ինչ-որ մի դժվարության հանդիպելուց միանգամից հանձնվում ենք, մեղադրում ենք Աստծուն ու մարդկանց մեր բոլոր անհաջողությունների մեջ:

Continue reading

– Ուզենալ դիպչել…

Մարդկային հպումն մեր առաջին շփումն է աշխարհի հետ, անվտանգություն, պաշտպանվածություն, հանգստություն, այդ ամենն նուրբ հպումների մեջ է, նրանք կապում են մեզ, երբ մենք երջանիկ ենք, աջակցում են, երբ անհանգստացած ենք ու վախենում ենք, դարձնում են ավելի զգայուն, փոխարինում են բառերին: Երբեմն մեզ օդի պես պետք է դիպչել մեր սիրած մարդուն, զգալ նրա ջերմությունը: Առաջ ես պատկերացնել անգամ չէի կարող, որ հնարավոր է ցանկանալ ինչ-որ բան այնպես, որ զգաս այն ձեռքերումդ, ոտքերումդ ու ամեն շնչիդ մեջ: Սերն հենց ցանկությունն է դիպչել, դիպչել ձեռքերով, մարմիններով, դիպչել հոգիներով:
Մի տեղ կարդացել եմ, որ մի անգամ Ստանիսլավսկուն խնդրել են մեկ բայով բացատրել, թե ինչ է նշանակում սիրել: Նրան առաջարկել են բազմաթիվ տարբերակներ՝ նվիրել ծաղիկներ, ապրել սիրելիի հետաքրքրություններով, աչքերով հոշոտել, երգել ուրախությունից: Ստանիսլավսկին պատասխանել է.
-Ուզենալ դիպչել…
Եվ իրոք, որքա՜ն ճիշտ է նա պատասխանել, որքան նուրբ ու հստակ է նկարագրված` ուզենալ դիպչել: Այդ բառով, ասես, ամեն ինչ ասված է: Ամեն օր հնարավոր է նոր ծանոթություններ ձեռք բերել, սիրահարվել անցորդներին ու միևնույն ժամանակ մնալ բացարձակապես հանգիստ: Հնարավոր է ամեն վարկյան մտածել մարդու մասին, սպասել հանդիպման, բայց նրա հանդեպ բացարձակապես ոչինչ չզգալ, չունենալ այն սրտի թրթիռը, սրտի այն արագ զարկը, որն զգում ես սիրածդ էակին դիպչելու ժամանակ…

Continue reading

Հարված թիկունքից

Մարդիկ սիրում են հարվածել մեջքից, նրանք համբերատար սպասում են, թե երբ ես դու դադարելու տանջվել, երբ ես դուրս գալու քո անտանելի վիճակից, ուր ընկել էիր կրկին մարդկանց պատճառով, սպասում են, երբ ես սկսելու նոր կյանք ու երբ ես երջանիկ լինելու, որ հենց այդ պահին հարվածեն, կոտրեն երազանքներդ ու ևս մեկ անգամ ապացուցեն, որ կյանքն անարդար եղել է ու միշտ էլ այդպիսին կմնա, որ մարդիկ չեն փոխվում, որ նախանձներն երջանիկներից շատ են, որովհետև երջանիկ մարդկանց ուրիշների կյանքն չի հետաքրքրում, իսկ նախանձ ու չար մարդկանց նպատակը մեկն է, խլել ուրիշի երջանկությունը, նույնիսկ եթե դրանով իրենք էլ չեն երջանկանալու:
Մարդկանց մի տեսակ կա, որ սիրում է կոտրել թևերն այն մարդու, ով ի վերջո համարձակություն է հավաքել թռչելու, պատրաստ է ամեն ինչի, միայն թե չթողնի թռչելու, չթողնի երազելու: Երբ ուրախանում ես, հույսով լցվում, որ քո արջև մի նոր դուռ է բացվել, իսկ հետո այդ դուռն այնքան ուժգին են փակում դեմքիդ, որ ամեն ինչ հիմքից շարժվում, ճեղք է տալիս ու պարզ չէ, թե ինչքան կկարողանա դիմանալ ու չփլվել:

Continue reading

Ես չեմ սիրում հրաժեշտ տալ

Ես չեմ սիրում հրաժեշտ տալ, դա իմը չէ, որովհետև հոգումս միշտ մնում է տհաճ նստվածք, երբ հասկանում եմ, որ այն, ինչն այնքան շատ էի սիրում գնաց։ Ես չեմ սիրում հրաժեշտ տալ ինձ համար թանկ մարդկանց, թեկուզ և կարճ ժամանակով, որովհետև այն կարող է լինել վերջինը: Գուցե այն մարդկանց, ում այսօր հրաժեշտ ենք տվել, ասել ենք “մինչ վաղը”, վաղը նորից հանդիպելու ակնկալիքով, էլ երբեք չհանդիպենք, էլ երբեք բարև չտանք, այլևս երբեք չծիծաղենք միասին կամ խոսենք անկեղծ ամեն ինչի մասին։ Ես միշտ դժվար եմ ընդունում հրաժեշտները, վերջին անգամ գրկելով թանկ մարդկանց, ես սրտիս մի մասն եմ թողնում նրանց մոտ, երբեմն ստիպում եմ ինքս ինձ չլացել, արցունքներից փայլող աչքերս աննկատ սրբում եմ ու ձևացնում իբր ոչինչ էլ չի եղել, իսկ երբեմն չեմ կարողանում զսպել արցունքներս ու անկախ իմ կամքից լացում եմ, ամուր գրկելով նրան, ով շուտով հեռանալու է կյանքիցս, գուցե կարճ ժամանակով, գուցե տարիներով, գուցե ընդմիշտ։
Ես չեմ սիրում հրաժեշտ տալ, այս բառի մեջ աննկարագրելի տխրություն կա, ում էլ հարցնես, յուրաքանչյուրի սրտում մի հրաժեշտ կա, որն ամենադժվարն էր ու անմոռանալի, որովհետև միշտ դժվար է թողնել այն, ինչն երջանկություն էր պարգևում։ Հրաժեշտ տալը միշտ էլ դժվար է, դժվար է հրաժարվել նրանից, ինչին այնքան շատ ես կապված, դժվար է… ամեն հրաժեշտից հետո զգալ դատարկություն, ասես սիրտդ կտոր-կտոր է եղել, ասես չկա այն լույսը հոգուդ մեջ, որն լուսավորում էր ամբողջ էությունդ։

Continue reading

Հայրենի տուն

Յուրաքանչյուր նավին հարկավոր է նավահանգիստ: Յուրաքանչյուր մարդու հարկավոր է տուն: Ինչքան էլ լինես արկածասեր, ինչքան էլ հոգիդ ձգտի արկածների ու ինչքան էլ ճանապարհորդես, տարբեր երկրներում լինես, միևնույն է քեզ համար կարևոր է գիտենալ, որ կա մի տեղ, ուր քեզ սիրում են ու սպասում են, որ միշտ կընդուեն, չեն քննադատի, որտեղ միշտ ուրախությամբ կդիմավորեն քեզ: Մարդու համար շատ կարևոր է ունենալ այդպիսի մի տեղ, որտեղ կարող է հանգստանալ, որտեղ շրջապատված կլինի սիրով ու ջերմությամբ, որտեղ կմոռանա հոգսերի ու պրոբլեմների մասին, շրջապատված կլինի սիրելի մարդկանցով:
Մեր ծնողները, եղբայրներն ու քույրերը, մեր հայրենի տունն է այդ նավահանգիստը, որ փրկում է օվկիանոսի կատաղի ալիքներից եւ կյանքի անսպասելի ցնցումներից: Կյանքն այնքան էլ բարեհամբույր չէ մեր նկատմամբ: Այն հարվածներ է հասցնում, սովորեցնում է, փշերի միջով տանում է դեպի աստղեր: Մեր ճանապարհներ ոչ միշտ է վարդի թերթիկներով պատված, հաճախ քայլում ենք փշրված ապակիների վրայով: Բայց յուրաքանչյուր ճանապարհորդի կանգառ է պետք, որ կարողանա ուժ հավաքել, հիշել, ով է նա ու ինչ է ուզում: Նույնիսկ ամենաբարձրերում թռչող թռչունն բույն ունի: Մեզ համար թանկ, հարազատ մարդիկ են այդ տունը, այդ լույսի ճառագույթը, փարոսը, որ լուսավորում է մեր ճանապարհներն ու սիրտն լցնում սիրով:

Continue reading

Հային տված է ունենալ երկու հայրենիք

Հային տված է ունենալ երկու հայրենիք, ապրել օտարության մեջ ու զգալ մայր հայրենիքի կարոտը։ Աշխարհում 10 միլիոն հայ է ապրում ու այդքանից 2.93 միլիոնն է Հայաստանի բնակիչ, իսկ մնացածը… մնացածն ցրված է աշխարհի տարբեր անկյուններում, մնացածն ունի երկու հայրենիք` մեկն այն է, որտեղ ապրում է, իսկ մյուսն… մյուսն ամեն սփյուռքահայի համար ուրիշ նշանակություն ունի, մյուսն այնտեղ է, ուր միշտ ձգտում է հոգին, մյուսն Հայաստանն է։
Հետաքրքիր զգացողություն է, գիտեք, ունենալ երկու հայրենիք (սփյուռքում ապրողներն ինձ կհասկանան), երբ մտածում ես երկու երկրի ապագայի մասին էլ, անհանգստանում ես նրանց ճակատագրով, սիրում ես երկուսն էլ, բայց միշտ սիրտդ զարկում է, երբ այդ օտարության մեջ հայկականն ես տեսնում, երբ ականջիդ հայկական երգ է լսվում ու ակամա սկսում ես երգել, երբ կողքից հայերեն խոսակցություն ես լսում ու ժպտում ես։
Մենակ օտարության մեջ ապրած ու ապրող Հայերը կհասկանան, թե օտար երկերում ինչքան դժվար է պահպանել հայությունը, հայ ավանդույթները, լեզուն, գրականությունը, նամանավանդ այն ժամանակ, երբ շրջապատված ես օտարազգի մարդկանցով, բայց ամենակարևորը ցանկությունն է, հոգին հայ պահելն է ու ազգին նվիրվածությունը է։

Continue reading

Երանի միշտ մանուկ մնայինք

Երբ փոքր էի, միշտ մտածում էի մեծանալու մասին, զարմանում էի ու մտածում, թե ինչքան հրաշալի է ամեն ինչ, ինչքան բարի են մարդիկ ու ինչքան հետաքրքիր է կյանքը, ցավ չէի զգում, պրոբլեմներն ու հոգսերն ինձ չէին անհանգստացնում, չէի դավաճանվում ընկերների կողմից, չէի խաբվում, ինքս էլ չէի ստում, սխալներ չէի գործում։ Տարիներն անցան ու մանկության ամենասպասված երազանքը կատարվեց, վերջապես մեծացա։ Մեծացա, բայց դեռևս չգիտեի, որ եկել է ինձ ցավեցնող պրոբլեմների ժամանակը, սիրելի մարդկանց կորցնելու ու կյանքի հարվածներից ընկնելու ժամանակը։
Հիմա ժպտում եմ, զվարճանում, երբեմն լաց եմ լինում, հիմա էլ կյանքումս այնքան երջանիկ պահեր են լինում, որ ապրում եմ հենց այդ պահերով, բայց հիշելով անցած գնացած մանկության տարիները, երանի եմ տալիս, մտքովս միայն մի միտք է անցնում` "երանի չմեծանայինք", նայելով մանկական նկարներին, հուզվում եմ ու տխրում, "երանի միշտ երեխա մնայինք"։ Երբ փոքր էի, միշտ ընկնելուց լացում էի, մի թեթև ցավեցնում էի ծունկս, բայց ասես, ցավում էր ամբողջ մարմինս, գնում մամայիս էի գրկում ու միանգամից անցնում էր ցավը։ Չէի համբերում, թե երբ եմ մեծանալու ու դադարելու ընկնել։ Մեծացա, ու հասկացա, որ կյանքի հարվածներից ընկնելն ավելի ցավոտ է։ Մեծացա, ու հիմա երանի եմ տալիս մանկության տարիների այն ցավին, որ զգում էի ընկնելուց ու ծունկս վնասելուց, որովհետև մեծերի աշխարհում ավելի ուժգին ցավեր կան ու այդ ցավերն ուղղակի ցավազրկիչով չեն անցնում, այստեղ միակ ցավազրկիչը ժամանակն է ու այնքան երկար է պետք սպասել ժամանակի միջոցով ցավերի մեղմանալուն ու անցնելուն։

Continue reading