Tag Archive | Life

Կյանքն ինչպես մի գնացք

Կյանքն ասես մի հետաքրքիր ճանապարհորդություն լինի գնացքով, շատ կանգառներով, երթուղու փոփոխություններով և նույնիսկ դժբախտ պատահարներով: Ծնված օրվանից մենք նստում ենք գնացք մեր ծնողների հետ ու սկզբում մտածում ենք, որ այս ճանապարհորդության ընթացքում նրանք միշտ մեզ հետ են լինելու: Բայց մի օր նրանք իջնում են կանգառներից մեկում, իսկ մենք շարունակում ենք ճանապարհորդությունն միայնակ, առանց նրանց: Այդպես շարունակում ենք գնալ, խորանալ կյանքի լավ ու վատ ուղիներով, լավ ու վատ օրերի մեջ, պատուհանից դուրս նայելով ու շատ ու շատ նոր բաներ սովորելով:
Ժամանակն անցնում է, մեր գնացքն նստում են տարբեր մարդիկ, տարբեր մտածելակերպով, խառնվածքով, տարբեր ճամպրուկով ու ուղեցույցով: Որոշներն դառնում են շատ կարևոր մեզ համար, ու նույնիսկ հնարավոր է մնում են մեզ հետ մինչև ճանապարհորդության վերջը: Ինչ-որ մեկն դուրս է գալիս վագոնից, ընդմիշտ թողնելով դատարկ իր տեղը, որին միշտ տխրությամբ ենք նայում ու միշտ հիշում ենք, թե ով էր այնտեղ նստած: Իսկ ինչ-որ մեկն անհետանում է կանգառներից մեկում այնքան աննկատելիորեն, որ մենք նույնիսկ ուշադրություն չենք դարցնում ու չենք նկատում, որ նրանց տեղը հիմա նստած են ամբողջովին ուրիշ մարդիկ:
Ես միշտ մտածել եմ այն հետքերի մասին, որոնք թողնում են մարդիկ մեր կյանքում, կամ էլ ընդհանրապես չեն թողնում: ՈՒ ինձ միշտ հետաքրքրել է, ինչու որոշներն մտնելով մեր գնացք, հետք են թողնում, իսկ որոշներն`ոչ: Նկատե՞լ եք, ինչքան բազմազան է յուրաքանչյուրիս այդպիսի հետքերի կոլեկցիան:

Continue reading

Քաղաք, որին սիրտս է պատկանում

Ես օրերից մի օր կգնամ իմ երազանքների քաղաք, միևնույնն է, մենակ, թե ինչ-որ մեկի հետ, բայց անպայման կգնամ: Օրերից մի օր, 6-7 ժամ թռիչքից հետո, ես կիջնեմ ինքնաթիռից, ու մի լայն ժպիտ կլինի դեմքիս, սիրտս անչափ արագ կզարկի ու գլխումս միայն մի միտք կլինի` երազանքս կատարված է, ես այստեղ եմ, իմ երազանքների քաղաքում ու այլևս ոչինչ չի հետաքրքրի, բացի այն մտքից, թե ինչ է ինձ սպասվում այստեղ, ինչքան գեղեցիկ տեղեր կան, որ պիտի տեսնեմ, ինչքան հիշողություն կլինի, որ պիտի վերցնեմ ինձ հետ։
Դեռ փոքր տարիքից եմ երազել Փարիզը տեսնելու մասին, չեմ կարողացել անտարբեր անցնել այն ամենի մոտով, ինչն Փարիզին է վերաբերվում ու միշտ ցանկացել եմ գոնե մեկ անգամ լինել այնտեղ: Չգիտեմ, գուցե այն սովորական մի քաղաք է, ինչպես աշխարհի մյուս քաղաքները, բայց իմ սերն Փարիզի հանդեպ միշտ էլ ուրիշ է եղել, այն ինձ համար ուրիշ նշանակություն ունի: Միշտ երազել եմ ապրել Փարիզում, մի փոքրիկ բնակարանում, որն կահավորված կլիներ ֆրանսիական ոճով, կունենար պատշգամբ ու այնտեղից մի գեղեցիկ տեսարան կբացվեր դեպի Էյֆելյան աշտարակը։ Երազել եմ ամեն առավոտ դուրս գալ այդ պատշգամբն սուրճ խմելու ու ֆրանսիական կրուասաններ փորձելու։ Իսկ հետո մի թեթև հագուստ հագնելով, վերձնելով պայուսակս, դուրս գալ փողոց ու քայլել մինչև ուշ երեկո, մինչև քայլել չկարողանալու չափ ոտքերիս ցավելը։ Երազել եմ տեսնել Էյֆելյան աշտարակը, այն հսկա երկաթե տիկնոջը, որն ասոցացվում է Փարիզի հետ, քայլել նրա շուրջն տարածվող այգով, բարձրանալ նրա վրա ու այնտեղից նայել ամբողջ քաղաքին:

Continue reading

Մարդիկ ժամանակի ընթացքում փոխվում են

Մեզանից յուրաքանչյուրը վաղ թե ուշ կփոխվի… Սկզբում կլինեն աննշան փոփոխություններ: Ինչ-որ պահի դու կդադարես հագնել սիրածդ վերնաշապիկն և սվիտերը, իսկ սիրելի օծանելիքի հոտն այլևս ուրախություն չի պարգևի, այլևս այն հաճույքն չես ստանա ամեն անգամ հոտն առնելով: Դու կդադարես լսել այն երգը, որն առաջ լսում էիր 24/7, երգ, որ հիշեցնում էր ինչ-որ մի տեղ, ինչ-որ մեկին: Ֆիլմն, որն կրկին ու կրկին նայում էիր, երբ տխուր էիր լինում, այլևս չի կարողանա տրամադրությունդ բարձրացնել, ու ամեն անգամ հեռուստացույցով, ինչ-որ մի ալիքով պատահական տեսնելուց, կփոխես ալիքը: Դու կդադարես խմել այն տաք կակաոն, որն պատրաստում էիր ամեն առավոտ, ու կդադարես սիրել սիրելի կաթնային շոկոլադը, որն ամեն անգամ տեսնելուց աչքերդ ուրախությունից փայլում էին: Կդադարես քայլել երկար մազերով, որոնք երբեմն այնքան էին խանգարում, դեն կնետես այն կարմիր շրթներկը, որով արդեն քանի տարի է օգտվում էիր: Կմոռանաս այն գրքի մասին, որն առաջ միշտ նորից ու նորից կարդում էիր: Կդադարես շփվել որոշ մարդկանց հետ, որոնք քո կյանքում ոչ մի նշանակություն չունեն, բայց շփվում էիր մենակ չմնալու վախով: Դեն կնետես բջջային հեռախոսդ, որի մեջ այնքան հիշողություններ, այնքան նկարներ ու նամակագրություններ էր պահպանվում: ՈՒ այս ամենի փոխարեն…
Դու կգնես քեզ համար մի նոր վերնաշապիկ, նոր գույների մեջ, նոր ոճով: Դու կունենաս նոր օծանելիք, որի հոտն գուցե ավելի սուր ու հաճելի կլինի: Կգտնվի մի նոր երգ, որն քեզ կուրախացնի ամեն րոպեին ու նոր ֆիլմ, որն ամեն անգամ նորից ու նորից կնայես տխուր երեկոներն անցկացնելու ու տրամադրությունդ բարձրացնելու համար:

Continue reading

Եղեք անկեղծ, եղեք իրական

Մարդկանց մեջ ես առաջին հերթին գնահատում եմ անկեղծությունը, երբ շփվում եմ մարդու հետ ու կեղծավորություն չեմ նկատում, երբ հասկանում եմ, որ երբ շրջվեմ, մեջքիս հետևում չի խոսի, այլ ինչ մտածում է իմ մասին կասի միանգամից, առանց կեղծիքի: Կան մարդիկ, որ հենց այդպիսին են, գուցե նրանց հետ մի քիչ դժվար է, ու երբ նոր ես ծանոթանում անսովոր է այդպիսի անկեղծությունը, բայց երբ մի քիչ խորն ես մտածում, հասկանում ես, որ այդպես ավելի լավ է, նրանք քեզ հետ անկեղծ են, իսկ անկեղծ մարդիկ հետևից չեն հարվածում: Իսկ կան մարդիկ, որ այս նկարագրածիս լրիվ հակառակն են, նրանց համար սովորական է կեղծ լինելը, մարդկանց դեմքին ժպտալը, իսկ մեջքի հետևից խոսելն ու վատաբանելը:
Ես գնահատում եմ մարդկանց, ովքեր չեն սիրում ստել ու չեն ստում: Իհարկե իդեալական մարդիկ չկան ու բոլորս էլ երբեմն ստում ենք, ասեմ ավելին, երբեմն նույնիսկ հարկավոր է ստել, բայց դա միայն այն ժամանակ, երբ խոսքն աննշան բաների մասին է: Այլ ոչ, օրինակ, զգացմունքների հարցում, որ վերջին ժամանակներս այնքան շատ եմ տեսնում մարդկանց մոտ: Մարդկանց համար սովորական է դարձել ասել բառեր, որոնց համար պատասխանատու չեն, ասել ուղղակի ասելու համար, այլ ոչ թե զգալով ու հասկանալով, մարդկանց համար սովորական է ստել:

Continue reading

Հավատա, սա էլ կանցնի

Օրերից մի օր կարթնանաս առավոտյան ու կհասկանաս` ամեն ինչ լավ է, ամեն ինչ կարգավորվել է ու այնպես է, ինչպես պետք է լիներ ու այլևս ոչինչ չկա, ինչն կարող է անհանգստացնել կամ հոգուդ վրա ծանրություն թողնել, կհասկանաս, որ երջանիկ ես ու ոչ մի խանգարող հանգամանք չկա, այդ ամենից փոքր ինչ վախենալով, կուզենաս մտածել ինչ-որ բանի մասին, գուցե անհանգստանալ, բայց չի ստացվի, սիրտդ այնքան մաքուր կլինի ու երակներումդ երջանկության հորմոններն այնքան շատ կլինեն, որ ինքդ էլ կզարմանաս ու անսովոր կթվա այդ զգացողությունները: Հնարավոր է, դա կլինի հենց վաղը, կամ մեկ տարի հետո, բայց այդպիսի առավոտ անպայման կլինի: Դու կնայես պատուհանից դուրս ու քեզ կթվա, թե ավելի հեշտ ես շնչում, կհասկանաս, որ ամեն ինչ լավ է ու տխրելու ոչ մի պատճառ չկա:
Գուցե հիմա քեզ այդպես չի թվում, գուցե չես հավատում, որ օրերից մեկ օր կգա այդ առավոտը, գուցե հիմա թվում է, թե ամեն ինչ ոչնչացած է ու դու կանգնած ես քո կյանքի ավերակների վրա, ուզում ես կուլ տալ կոկորդումդ հավաքված արցունքի կաթիլները, որ հանկարծ չլացես, լուռ սեղմել բռունցներդ, որ հանկարծ չբղավես հոգումդ կուտակված ցավից, որովհետև ուզում ես ուժեղ երևալ, անտարբեր ամեն ինչի նկատմամբ, բայց արի չխաբենք միմյանց: Երևի յուրաքանչյուր մարդու կյանքում է լինում այդպիսի պահեր, երբ ուզում ես թողնել ամեն ինչ, երբ պատրաստ ես հանձնվել, քանի որ վերջացել է պայքարելու ուժդ ու ուղղակի հոգնել ես ամեն ինչից: Բայց հավատա ամեն ինչ լավ կլինի: Ծեծված ու հասարակ արտահայտություն է, այդպես չէ՞: Բայց հենց այդպես էլ կլինի:

Continue reading

Մարդիկ ընդդեմ համաճարակի

Կյանքը մեր ունեցած ամենաթանկ նվերն է Աստծո կողմից, միշտ ասել եմ այս մասին ու չեմ դադարի ասել, որովհետև հենց այդպես էլ կա, մենք ամենաշատը մեր կյանքը կորցնելուց ենք վախենում ու ինչքան էլ հոգնած լինենք այս կյանքից, ինչքան էլ չուզենանք ապրել, վախենում ենք, երբ վտանգ ենք զգում, տագնապի մեջ ենք հայտնվում, ամեն ինչ անում ենք նրանից ազատվելու համար, քանի որ առանց կյանքի ոչինչ այլևս նշանակություն չի ունենա:
Կյանքը գեղեցիկ է, աշխարհն է “կեղտոտ”, աշխարհն է մարդկանց փոխում, չարացնում, աշխարհում է ամեն մի գեղեցիկի կողքին չարը, “տգեղը”, սիրո կողքին ատելությունն ու խաղաղության կողքին պատերազմները: Ինչ ասես որ չի կատարվում աշխարհում, ամեն օր մի նոր իրադարձություն է տեղի ունենում, որն խառնում է ամեն ինչ, որն ստիպում է մարդկանց ատել միմյանց ու ավելի չարանալ միմյանց հանդեպ:
Հիմա էլ աշխարհում տեղի է ունենում իրադարձություն, որի պատճառով մարդիկ տագնապի մեջ են, մարդկանց մի մասն վախենում է ու խուճապի մեջ է, մյուս մասը` վախենում է, բայց չի բարձրաձայնում, չի ուզում հավատալ, չի ուզում ինքն իր մեջ ներշնչել, ու վստահ եմ, ճիշտ է անում: Իհարկե, բոլորս էլ վախենում ենք, որովհետև խոսքը մեր կյանքի մասին է, բայց դա չի նշանակում, որ պիտի խուճապի մատնվենք, չի նշանակում, որ պիտի հուսահատվենք: Ընդհակառակը` պիտի ուժեղ լինենք, միասնական, պատրաստ մեկ մեկու օգնելու, պիտի հավատանք Աստծուն ու աղոթենք աշխարհում տիրող վիճակի համար, որպեսզի ինչքան հնարավոր է շուտ ավարտվի այս ամենը, վերդառնանք մեր բնականոն կյանքին, դուրս գանք փողոց, հանդիպենք ընկերների հետ, միմյանք տեսնելիս կարողանանք գրկախառնվել, շարունակենք մեր աշխատանքն ու դասերը, որին թեև անհավատալի է, բայց կարոտել էինք, որ կարողանանք մարդկանց հետ շփվել, ժպտալ փողոցում անծանոթ մի երեխայի ու երջանիկ զգանք ինքներս մեզ, հանգիստ ու խաղաղ, առանց վախերի:

Continue reading

Մարդիկ ինչպես տարվա եղանակները

Ես մարդկանց հաճախ եմ նմանեցնում տարվա եղանակներին։ Նրանց բնավորության գծերը, մտածելակերպը, խառնվածքը պատկանում է ինչ-որ մի եղանակի։
Ոմանք նման են ամռանը, ամռան նման տաք են ու կրակոտ։ Նրանք միշտ էներգիայով լցված են, միշտ ակտիվ են ու շարժուն, արկածներով լի ու իրենց կրակով կարող են այրել ամեն ինչ, բայց և շատ ջերմ են ու սիրալիր, նրանց հետ շփումն միշտ բավականություն է պատճառում ու քեզանից անկախ ուզում ես շփվել նրանց հետ, տաքանալ նրանցով, ինչ-որ տեղ նաև այրվել։ Ինձ միշտ դուր են եկել այդպիսի մարդիկ, չնայած որ ինձ չեմ կարող այդպիսի մարդկանց շարքին դասել։

Մարդիկ կան նման են աշնան։ Աշնան նման ոսկեզօծ, գեղեցիկ, բայց մռայլ։ Այնպիսին, որ գուցե դրսից շատ գեղեցիկ է երևում, բայց չես ուզում մոտենալ, չես ուզում դու էլ այդ մռայլությամբ վարակվել։ ՈՒզում ես նայել ու հիանալ, նրանք մի ուրիշ ազդեցություն են թողնում քո վրա, բայց և աշնան եղանակի նման շատ փոփոխական են, մի օր արև է նրանց ներսում, մի օր քամի ու փոթորիկ, ու այս եղանակը երկար սիրելուց հետո, նրանով երկար ապրելուց հետո հոգնում ես, ձանձրանում ես այդ փոփոխականությունից, ուզում ես կյանքումդ մի նոր եղանակ լինի, որն միշտ կմնա նույնը, որից չես ձանձրանա ու հիասթափվի, այլ ամեն օր ավելի կսիրես:

Continue reading

Ջերմություն փետրվարյան այս ցուրտ օրերին

Երբեմն մարդիկ ջերմություն են ուզում, այս ձմեռվա ցուրտ օրերին տաքանալ են ուզում, ջերմություն են փնտրում ոչ թե ամպերի տակից հազիվ երևացող արևից, այլ մարդկանցից, որովհետև կան մարդիկ, ովքեր արևից շատ անգամ ավելի են ջերմացնում` ընդամենը մի խոսքով, որն կոտրում է սրտիդ մեջ եղած սառույցը, վերացնում վախը, որ մինչև հիմա թույլ չէր տալիս հանգիստ շնչել, ջերմացնում են ընդամենը մի հայացքով, որի մեջ այնքան սեր կա, այնքան քնքշություն: Մարդկային հոգին արևի է նման, այն արևի նման կարող է ջերմացնել, կարող է կյանքի աղբյուր դառնալ ու լուսավորել հոգիդ, տաքացնել փետրվարյան ամենացուրտ օրերին ու գարնան սպասումի հույս տալ: Ջերմությունով ու բարությունով լցված սիրտը իրոք բուժում է: Այն արտասովոր լույս է ճառագայթում, որն ջերմացնում է ուրիշների սրտերը: ՈՒ այնպիսի տպավորություն է, ասես, ներսումդ ամեն ինչ ծաղկում է, բուժվում է, միավորվում է: Բայց հնարավոր չէ ընտրովիորեն տրամադրել այդ ջերմությունը, քանի որ այն կամ կա ամբողջ սրտում, անընդհատ, նորից ու նորից բազմապատկելով, մեծանալով, կամ էլ ընդհանրապես չկա: Կան մարդիկ, որոնք իրոք լույս են ճառագայթում, ու դու անկախ քո կամքից ուզում ես շփվել, ուզում ես խոսել նրանց հետ ու այդպիսով մի քիչ լույս վերցնեl քեզ, նրանցով լուսավորես ներսդ: ՈՒ իրականում այդ ամենի համար շատ բան պետք չէ, բավական է ուղղակի չվախենալ բացել սիրտդ, հեռացնել պաշտպանությունը, անցյալի դժգոհություններով ու թյուրիմացություններով կերտված խոչընդոտները և պարզապես ապրել, ապրել ներկայով` չմտածելով ոչնչի մասին:

Continue reading

Երբեմն պետք է բաց թողնել

Բաց թող… Բաց թող ամեն պահը, հենց որ այն կորչի, մի փորձիր երկարացնել այն, դա հնարավոր չէ, ինչքան էլ ուզես, ինչքան էլ տանջվես: Այդ պահն անհետացել է, դարձել է անցյալ, այն չի երկարի ու չի կրկնվի այլևս երբեք: Բաց թող իրավիճակները, մարդկանց, զգացողություններն ու զգացմունքները:
Երբ քո ձեռքի ափի մեջ թիթեռնիկ է թռչում նստում, վայելիր այդ պահը, հիացիր նրանով, քանի դեռ այն քո հետ է, ու մի սեղմիր ձեռքդ թիթեռնիկին ափիդ մեջ պահելու նպատակով, բաց թող, երբ այն ուզենա թռչել… ՈՒ այդպես ամեն մի պահը: Ինչքան էլ շատ ցանկանաս պահել ինչ-որ բան կամ ինչ-որ մեկին, միևնույնն է, փորձիր բաց թողնել: Ինչքան էլ դժվար լինի, ցավոտ, ինչքան էլ սարսափելի լինի կամ էլ տխուր`միևնույնն է, բաց թող ամեն ինչ ու ամենքին, միշտ: Հիշելով, մոռացիր: Մի հիշիր, մի վերադառնա: Շարունակիր շարժվել առաջ: Սա է կյանքի "փիլիսոփայության" հիմքը` լինել այստեղ և հիմա, ապրել միշտ ներկայով, բաց թողնելով այն ամենն, ինչ վաղուց անցյալին է պատկանում: Դա այնքան էլ դժվար չէ, ուղղակի մենք սովորել ենք կառչել մարդկանցից ու վախենում ենք կորցնել, չգիտակցելով, որ վախենալով ոչինչ չենք փոխի, ինչն կորցնելու ենք, միևնույնն է, կկորցնենք ու նշանակություն չունի կվախենանք, թե չէ: Այս դեպքում բաց թողնելու համարձակությունն ավելի կարևոր է, կարևոր է կախվածություն չունենալ ոչնչից, որպեսզի, երբ գա ժամանակը բաց թողնելու, այսքան ցավոտ չլինի:

Continue reading

Ես քեզ շատ սիրեցի

Գիտես, ես չէի հավատում, որ իսկական սեր իրականում գոյություն ունի, հաճախ էի լսել նրա մասին, բայց միշտ թերահավատությամբ էի լսում նրանց, ովքեր այդքան ոգևորված պատմում էին այդ զգացմունքի մասին, մտածում էի երևի գժվել են ու չէի պատկերացնում, որ հնարավոր է օրերից մի օր ես լինեմ այդ գժերից մեկը, ում սրտի մեջ ապրելու է այդ սեր կոչվածը:
Հիմա հասկանում եմ, ինչու են ասում, որ սերն գալիս է անսպասելի, հասկանում եմ, որովհետև հենց այդպես դու հայտնվեցիր իմ կյանքում, հայտնվեցիր ու փոխեցիր մտքերս ու պատկերացումներս սիրո մասին: Սրտիս խորքում ինձնից թաքուն մի փոքրիկ կրակ վառվեց, որն մի մեծ կրակի վերածվեց քո սիրո քամիներից, հետզհետե ուժեղանալով քո ամեն հայացքից, խոսքից, արարքից: Ես գիտակցում էի դա, քեզ տեսնելիս զգում էի սրտիս զարկը, բայց չէի ուզում խոստովանել ոչ ինքս ինձ ու ոչ էլ առավել ևս քեզ: Ես սիրում էի քեզ, բայց ոչինչ չէի ասում: Կամաց – կամաց այդ սերն մեծանում էր, այլևս չէր տեղավորվում սրտումս, այդ պատճառով էլ որոշեցի հավաքել համարձակությունս, լսել սրտիս ու պատմել ամեն ինչի մասին, շանս տալ սիրելու ոչ միայն քեզ, այլև ինձ: Թույլ տվեցի ինքս ինձ տրվել սիրուն ու հասկացա, որ ամեն ինչ, ինչ պատմում էին սիրո մասին ճիշտ էր, որ մարդիկ կարող են անսահման սիրել, կարող են պատրաստ լինել սիրած մարդու համար զոհել ամեն ինչ:

Continue reading